دیوان عدالت اداری

دیوان عدالت اداری چیست؟

مطابق با اصل ۱۷۳ قانون اساسی به منظور رسیدگی به شکایت ، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مامورین یا واحدها یا آئین نامه های دولتی و احقاق حقوق آن ها ، دیوانی به نام دیوان عدالت اداری زیر نظر رئیس قوه قضائیه تاسیس می گردد . حدود اختیارات و نحوه ی عمل این دیوان را قانون تعیین می کند .

 

و از طرف دیگر طبق ماده ۱ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری : (( در اجرای اصل یکصدو هفتادو سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور رسیدگی به شکایات تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به ماموران ، واحدها و آیین نامه های دولتی خلاف قانون یا شرع یا خارج از حدود اختیارات مقام تصویب کننده ، دیوان عدالت ادرای که در این قانون به اختصار (( دیوان )) نامیده می شود زیر نظر رئیس قوه قضائیه تشکیل می گردد.

 

بنابراین با این نکته مشخص می شود که دیوان عدالت اداری بالاترین مرجع اداری و رسیدگی به شکایات مردم علیه واحدهای دولتی یا وابسته به دولت می باشد .

 

دیوان عدالت اداری در تهران مستقر است و متشکل از شعب بدوی ، تجدید نظر ، هیات عمومی و هیاتهای تخصصی می باشد . تشکیلات قضائی ، اداری و تعداد شعب دیوان با تصویب رئیس قوه قضائیه تعیین می شود.

 

هر شعبه بدوی دیوان از یک رئیس یا دادرس علی البدل تشکیل می گردد ، در حال حاضر شعبات دیوان به صورت تخصصی به موضوعات در صلاحیت دیوان رسیدگی می نمایند ، بدین صورت که ۳ معاونت در دیوان تشکیل شده است :

 

۱-معاونت قضایی امور اقتصادی اراضی و شهرسازی شعبات۲تا ۱۴ ( بدوی ) و شعبات ۲تا۷ ( تجدید نظر ) و شعبه ۱و۲ اجرای احکام .

 

۲- معاونت قضایی امور اداری استخدامی و فرهنگی ، شعبات ۴۶تا۶۶ ( بدوی ، شعبات ۱۳ تا ۲۰ ( تجدید نظر ، شعبه ۹تا۱۱ ( اجرای احکام )

 

شعبه تجدید نظر با حضور دو عضو رسمیت می یابد و ملاک صدور رای ، نظر اکثریت است . آراء شعب تجدید نظر دیوان عدالت اداری قطعی است .

نکته ای که در این مورد وجود دارد این است که اگر جلسه شعبه تجدید نظر با حضور دو عضو رسمیت یابد و هنگام صدور رای اختلاف نظر حاصل شود یک عضو مستشار توسط رئیس دیوان به آن اضافه می شود

 

قضاوت دیوان با حکم رئیس ، قوه قضائیه منصوب می شوند و باید دارای ۱۰ سال سابقه کار قضائی باشند . جهت ثبت دادخواست در دیوان عدالت اداری می بایست به صورت حضوری در طبقه همکف ساختمان دیوان عدالت اداری مراجعه کرد و در باجه های مخصوص ثبت دادخواست اقدام به ثبت آن نمود . همانگونه که ذکر شد مرکز اصلی دیوان در تهران می باشد اما به منظور تسهیل در دسترسی مردم به خدمات دیوان ، دفاتر اداری دیوان در محل دادگستری یا دفاتر بازرسی کل کشور در هریک از مراکز استان ها تاسیس می گردد که یکی از وظایف این دفاتر ثبت دادخواست نیز می باشد .

 

دیوان عدالت اداری چیست؟ وکیل دیوان عدالت اداری | گروه وکلای تهران
دیوان عدالت اداری چیست؟ وکیل دیوان عدالت اداری | گروه وکلای تهران

 

هیات عمومی دیوان با شرکت حداقل دو سوم قضات دیوان به ریاست رئیس دیوان و یا معاون قضائی وی تشکیل می شود و ملاک صدور رای ، نظر اکثریت اعضای حاضر است .

 

صلاحیت و حدود اختیارات دیوان عدالت اداری :

 

مطابق با ماده ۱۰ قانون تشکیلات و آیین دارسی دیوان عدالت اداری :

 

۱-رسیدگی به شکایات و تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از:

 

الف – تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی اعم از وزارتخانه ها و سازمانها و موسسات و شرکتهای دولتی و شهرداری ها و سازمان تامین اجتماعی و تشکیلات و نهادهای انقلابی و موسسات وابسته به آن ها .

 

ب- تصمیمات و اقدامات ماموران واحدهای مذکور در بند (( الف )) در امور راجع به وظایف آن ها .

 

رسیدگی به اعتراضات و شکایات از آراء و تصمیمات قطعی هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری و کمسیون هایی مانند کمیسیون مالیاتی ، هیات حل اختلاف کارگرو کارفرما ، کمیسیون موضوع ماده (۱۰۰) قانون شهرداری ها منحصرا از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آن ها .

 

۳- رسیدگی به شکایات قضات و مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر مستخدمان واحدها و موسسات مذکور در بند ( ۱ ) و مستخدمان موسساتی که مشمول این قانون نسبت به آن ها محتاج ذکر نام است اعم از لشکری و کشوری از حیث تضییع حقوق استخدامی .

 

نکته قابل توجه در این خصوص نحوه تعیین میزان خسارت وارد شده به اشخاص می باشد و قانون گذار مقرر داشته است : تعیین خسارت وارده از ناحیه موسسات و اشخاص مذکور در بندهای ( ۱ ) و ( ۲ ) ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری پس از صدور رای در دیوان بر وقوع تخلف با دادگاه عمومی است . یعنی ابتدا می بایست وقوع تخلف در دیوان اثبات شود و سپس در دادگاه عمومی با طرح دادخواست مطالبه خسارت شود .

 

همچنین باید توجه داشت تصمیمات و آراء دادگاه ها و سایر مراجع قضائی دادگستری و نظامی و دادگاه های انتظامی قضات دادگستری و نیروهای مسلح قابل شکایت در دیوان عدالت اداری نمی باشد .

 

هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز دارای حدود صلاحیت و وظایفی می باشد که در ماده ۱۲ قانون نشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مقرر شده است .

 

۱-رسیدگی به شکایات ، تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آیین نامه ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری ها و موسسات عمومی غیر دولتی در مواردی که مقررات مذکور به علت مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز یا سوء استفاده از اختیارات یا تخلف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایفی که موجب تضییع حقوق اشخاص می شود .

 

۲- صدور رای وحدت رویه در موارد مشابه که آراء متعارض از شعب دیوان صادر شده باشد .

 

۳- صدور رای ایجاد رویه که در موضوع واحد ، آراء مشابه متعدد از شعب دیوان صادر شده باشد .

 

البته باید توجه داشت رسیدگی به تصمیمات قضائی قوه قضاییه و صرفا آیین نامه ها ، بخشنامه ها و تصمیمات رئیس قوه قضائیه و مصوبات و تصمیمات شورای نگهبان ، مجمع تشخیص مصلحت نظام ، مجلس خبرگان و شورای عالی امنیت ملی از شمول ماده ۱۲ قانون دیوان عدالت اداری خارج می باشد.

 

منبع: لینک محتوای کپی شده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *